Empatheia- de kracht van serious gaming

Het is een zwoele voorjaarsdag.  Een mooie dag voor een fietstocht naar ’t Sieraad, een sfeervolle locatie in Amsterdam-West. Het is zo’n dag dat je je ogen niet van de omgeving af kunt houden, de zon maakt soms alles mooier. De terrassen zitten vol, de schittering van de zon op de grachten en het geluid van enthousiasme en plezier dat door de stad gonst. Ik neem me voor om na de sessie die ik zou begeleiden nog even op het terras te gaan zitten met wat collega’s. Ik zie dat gelijk voor me  en kan het koude biertje en de warmte van de zon al bijna voelen.

Na het passeren van een overvolle tram, zet ik mijn zwarte fiets voor ’t Sieraad en haal mijn werkmateriaal uit mijn bak. Een flinke stapel. Wat onwennig kijk ik bij binnenkomst rond naar een aanspreekpunt, die ik gelukkig snel heb gevonden. Een in bonte kleuren gerokte dame leidt me rond en brengt me naar de ruimte waar ik later een serious game zal begeleiden. Ze lijkt niet goed op de hoogte van wat de game precies zal brengen en merk bij mezelf ook een aarzeling ; ‘euhm serious game om te kijken naar de nieuwe rol van communicatie in verandering’.

De opgave

Ik ben op het congres dat gaat over opgave van het vakgebied Communicatie binnen de gemeente. En die opgave is fors. Van reactief naar proactief de burger benaderen. Van zelf doen naar de organisatie communicerend maken en meer een expertmatige adviserende rol. Een groep met communicatieadviseurs sluit bij mij aan. We spelen de game ‘communiceren binnen gebiedsgericht werken’. Een game die voortbouwt op het idee van overheidsparticipatie in de wijk, waarin burgers een steeds grotere rol spelen in het vinden en uitvoeren van de oplossingen die nodig zijn.

Het spel begint…

Ik zet mijn laptop en kaarten klaar. We gaan beginnen. Na een korte introductie van de game  gaan we van start met een plein dat flink in de publiciteit is en waar veel problemen lijken te spelen. ‘Het is net echt zo’n game’ zegt een jonge, rossige dame die de rol van projectleider herinrichting plein krijgt. Ook de andere rollen verdeel ik in de groep en zet de maquette van het plein op tafel en geef de stadsdeelsecretaris de kaart om het buurtgesprek te openen. Er moet echt iets gebeuren aan dit plein in Amsterdam, waar meerdere problemen samen lijken te komen.

Vanaf moment één zit iedereen in zijn rol. De meningen vliegen direct vanaf de start over en weer over wat er met het plein moet gebeuren. De programmamanager van de gemeente leidt de buurtbijeenkomst in en start met een inventarisatie wat er nu precies aan de hand is. Hij moet uiteindelijk komen tot een analyse van wat er echt aan de hand is. En wellicht eerste acties. Het is iedereen duidelijk dat het niet goed gaat en er verandering noodzakelijk is. Maar wat is nu precies de hoofdoorzaak? Gaat het nu om jeugdproblematiek of over openbare ruimte? Nou, dan toch in elk geval is de leegstand van het gebouw midden op het plein het probleem, aldus Annet. Wijkagent Bob ruziet openlijk met de beheerder openbare ruimte van de gemeente. Waarom is er al jaren vrijwel niets gebeurd aan de bestrating en verlichting van de straat? De aanwezige burgers kijken gelaten toe, maar roeren zich ook al snel in de discussie. Annemijn, moeder van twee, verzucht dat Fleur en Roos nog amper buiten spelen. Het is gewoon gevaarlijk met al dat gespuis wat rondhangt en dealt.

Zoveel mensen, zoveel perspectieven, zoveel oplossingen

De eigenaar van de lokale supermarkt herkent de problematiek niet. Zij heeft geen last van het ‘gespuis’. Prima jongens. Kan dat leegstaande gebouw, een oude uitgeverij, niet gebruikt kan worden als hangplek? Henk geeft namens de gemeente aan dat het gebouw een bedrijfsbestemming heeft en niet zomaar voor andere doeleinden gebruikt kan worden. Patricia geeft een oscarwaardige performance van Zafida, één van de hangjongeren. Ze swiped wat op haar Iphone en kijkt ongeïnteresseerd weg van het gesprek dat zich ontvouwd. Niemand lijkt haar echt te vragen wat haar behoefte is. In het inventarisatierondje wordt ze onderbroken door Annet, ze heeft gewoon een hangplek nodig. Ze wordt daarna meermaals aangesproken door de organisator van de buurtbijeenkomst, de programmamanager van de Gemeente. Of ze wel mee wil doen. Ze lijkt niet onder de indruk.

Begeleiding en reflectie

Ik stook als gamebegeleider het vuurtje nog wat op en deel een interventiekaart met er zijn alarmerende cijfers bekend geworden over het drugsgebruik van jongeren die op het plein hangen. Ik geef politieagent Rob de interventiekaart en zie het gesprek veranderen. Annemijn doet ook een duit in het zakje: zie je wel. De blikken gaan naar Zafida. ‘Nee, het gaat niet over jou verder’ verzucht Annemijn in een poging het ongemak te verlichten.

Ik druk op de toets van mijn Ipad en een gong-geluid schalt door de ruimte. Het is tijd voor reflectie over het spelverloop.  Ik kijk rond en zie mensen nog vol in het spel zitten. Ik merk dat ook bij mezelf. Ik herken in Rob de politieagent die ook maar probeert met de beperkte bezoeken die hij in de wijk kan doen, zoveel mogelijk probeert te doen.  Ik voel ook de onmacht en het ongenoegen van Zafida voor wie wordt gedacht, over wie wordt gedacht, maar die weinig wordt gevraagd. En bij allen de goede wil om de situatie op het plein te verbeteren.

Als begeleider zie ik elke keer weer het gemak waarmee de deelnemers hun ‘rol’ pakken en invullen.  We kunnen ons blijkbaar goed inleven hoe het is om in een andere rol te zitten. En we ‘horen’ voor het eerst de perspectieven van een ander en doen ervaring ermee op.  In de reflectie krijg ik ook veel energie van de bevlogenheid waarmee we gezamenlijk het proces bespreken. Zo gaat het dus echt. Ik voel ook het ongemak: hoe maken we dit werkbaar? Hoe doe je dit nu met aandacht? Waar gaat deze game echt over? En dan komt het tot me, het versterkt inlevingsvermogen.

Inlevingsvermogen

Er is veel onderzoek naar inlevingsvermogen gedaan. Dat brengt altijd plussen en minnen. Ik start met de minnen. Een opvallende conclusie uit dit onderzoek is dat mensen die veel hebben meegemaakt ( in organisaties), gek genoeg minder inlevingsvermogen lijken te hebben. Het is letterlijk voor de hersenen dan moeilijker om nog nieuwe perspectieven toe te laten. Het gaat onze hersenen makkelijker af om enkel nog open te staan voor bevestiging van het eigen perspectief of gelijk. Onder stress groeit deze impuls. Een belangrijke notie om je van bewust te zijn als je werkt met professionals die dit werk al vele jaren doen en onder druk komen te staan.  Dan de plus. Voor het overgrote deel van de mensen valt inlevingsvermogen ‘aan te leren’. Door veelvuldig te oefenen met je inleven in anderen maak je letterlijk verbindingen in je brein (weer) actief. Waardoor het volgende keer net iets makkelijker gaat. Ik ben ervan overtuigd dat veelvuldig oefenen met (veilige) spelsimulaties rondom complexe opgaven die verbindingen (weer) kunnen versterken. Nog sterker, ik zie het in de praktijk.

Workshop Game de Gamer

Ik laat graag de kracht van serious gaming zien. De workshop richt zich op het bewust worden van de consequenties van anders organiseren en het zetten van de eerste stap? Wat betekent dat voor mij als leidinggevende, medewerker of professional uit een staffunctie?

De workshop richt zich op HRD-professional, learning professional, interventiekundige, organisatieadviseur of leidinggevende die een rol hebben bij het oplossen van complexe vraagstukken.

Geïnteresseerd? Meld je aan via ikappers@bureauvoorelkaar.nl  of bel via 06 2464 1608

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *